1

2

3

4

5

 

„Śladami mojej religii…”

W średniowieczu najważniejszą gałęzią turystyki była turystyka religijna. Dziś cieszy się ona zdecydowanie mniejszą popularnością, jednak cały czas istnieją wielkie rzesze ludzi, którzy wybierają się na dalekie wyprawy na tle religijnym. Powiązanie może być na każdej płaszczyźnie, ważne jest to, aby turysta widział w swojej religii najważniejszy cel podejmowanej podróży. Najczęściej tego typu wyprawy są ukierunkowane do miejsca kultu religijnego bądź do innego miejsca, w którym znajdują się różnego rodzaju obiekty sakralne – relikwie, sanktuaria, świątynie i tak dalej. Czasami ludzie udają się również do miejsc, w których znajdują się groby świętych bądź tam, gdzie działali za życia. Dużo ludzi wybiera się również na pielgrzymki religijne – w szkołach ponadgimnazjalnych bardzo często organizuje się wycieczki do Częstochowy dla maturzystów. Bardzo wierzący ludzie również czasami wyjeżdżają do konkretnych miejsc, ponieważ wiedzą, że w danym czasie tam będzie miało miejsce jakieś ważne wydarzenie religijne, święto i tym podobne. Turystyka religijna najczęściej jest dzielona na turystykę pielgrzymkową (gdzie najistotniejsza jest kontemplacja, modlitwa) oraz poznawczą – ta druga dotyczy właśnie wyjazdów do danych miejsc, w których żyły ważne osoby, miały miejsce istotne wydarzenia i tak dalej.

Charakterystyka turystyki kwalifikowanej

Pod pojęciem turystyki kwalifikowanej mieszczą się jej najważniejsze gałęzie – turystyka piesza, nizinna, górska, narciarska, rowerowa, żeglarska, motorowa, kajakowa i tak dalej. Po co? Ponieważ dobrze jest wyodrębnić najczęściej wybierane przez podróżników typologie oraz pozostałych, które cieszą się mniejszą popularnością. Pojęcie to dotyczy przede wszystkim kwalifikacji osobowych charakterystycznych dla wykwalifikowanego turysty. Hasło „turystyki kwalifikowanej” wywodzi się również z osiągnięć turystycznych, dzięki którym podróżnicy mogą mieć coraz wyższe stopnie turystyczne. Najważniejszą sprawą jest jednak wyczyn sportowy – jest to porównanie turystyki do dyscypliny sportowej, w której bardzo duży nacisk kładziony jest na osiąganie coraz poważniejszych celów swoich wypraw. Kogo dokładnie turystyka kwalifikowana dotyczy? Ludzi, którzy czynnie uprawiają wybrane przez siebie gałęzie turystyki, są osobami robiącymi to ze znawstwem oraz zamiłowaniem do tej pasji. To bardzo sprawni podróżnicy, którzy silną aktywność fizyczną łączą z chęcią poznania danego kraju, rejonu i tym podobne. Turystyka kwalifikowana stanowi bez wątpienia bardzo wysoki stopień specjalizacji turystycznej, dlatego nie każdy może się szczycić tym tytułem. Ludzie ci są silni nie tylko fizycznie, ale również psychicznie, społecznie i duchowo.

Klasyfikacja szeroko rozumianej turystyki

Podział tak szeroko rozpowszechnionego zjawiska jak turystyka jest bardzo niełatwy ze względu na zbyt zaawansowaną wielowątkowość. Ludzie, którzy jednak się podejmują klasyfikacji różnych gałęzi turystycznych najczęściej skupiają się na celu, jakim kierują się podróżnicy. Pod tym względem całą turystykę dzielimy na turystykę poznawczą, wypoczynkową, klasyfikowaną, zdrowotną, businessową oraz religijną. Jednak należy zwrócić uwagę na wiele innych aspektów dotyczących zjawiska podejmowanych wypraw. Bez wątpienia bardzo istotna jest liczba ludzi mających udział w danej wycieczce – wtedy mamy turystykę zbiorową bądź indywidualną. Znaczenie ma również ich wiek, dzięki czemu mamy turystykę szkolną, studencką, seniorów i tak dalej. Turystyka długoterminowa oraz krótkoterminowa oznacza rzecz jasna czas trwania danej podróży. Podobnie istotne są środki transportu, które dzielą turystykę na turystykę samochodową, autokarową, rowerową, kolejową, lotniczą, konną, pieszą i inne. Oczywiście należy pamiętać również o miejscu, w którym podróżnicy będą się zatrzymywali – mamy turystykę hotelową oraz parahotelową. Dla turystów bardzo ważny jest czas wycieczki, czyli mamy turystykę wiosenną, jesienną oraz (przede wszystkim) letnią i zimową. Ponadto spotykamy się również z turystyką zorganizowaną i niezorganizowaną (spontaniczną).

Polska turystyka w dwudziestym wieku

Już na samym początku dwudziestego wieku Polska turystyka była w bardzo dobrej kondycji. To była oczywista zapowiedź dużego rozwoju w czasie kolejnych stu lat, mimo bardzo ciężkich przeżyć i wydarzeń, na które nasz kraj był narażony. Już w tysiąc dziewięćset szóstym roku otworzono pierwsze schronisko w Beskidach Zachodnich. W tym samym czasie zaczęło działać Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. W tysiąc dziewięćset dziewiętnastym roku po raz pierwszym został powołany Referat Turystyki w Ministerstwie Robót Publicznych. Rok później otworzono po raz pierwszy w naszym kraju biuro podróży („Orbis”), które znajdowało się na terenie Lwowa. Tuż przed drugą wojną światową miało miejsce kilka niezwykłych wydarzeń: w tysiąc dziewięćset trzydziestym szóstym roku wybudowano pierwszą w naszym kraju kolejkę liniową, która prowadziła na Kasprowy Wierch. W tym samym czasie została powołana Liga Popierania Turystyki, jednak ważniejszym wydarzeniem tego okresu było to, że na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie otworzono „Studium Turyzmu”. Czas drugiej wojny światowej oraz kilku lat potem był dużym zastojem w związku ze straszliwymi wydarzeniami, które wtedy miały miejsce na terenie naszego kraju. Jednak otworzono Fundusz Wczasów Pracowniczych już w tysiąc dziewięćset czterdziestym dziewiątym roku.

Historia turystyki w Polsce

Nasz kraj od zawsze był pełen ludzi ciekawych innego świata, możliwości jakie on oznacza oraz wszelkich zjawisk, które są nieosiągalne w szeroko rozumianych warunkach Polski. Już w jedenastym wieku były zanotowane pierwsze podróże ludzi, którzy najczęściej podejmowali się wypraw ze względu na handel, dyplomację bądź – co jest dosyć charakterystyczne dla czasów średniowiecznych – religię. W czasach wielkiego rozkwitu uniwersytetów na terenie Europy wielu Polaków chciało rozpocząć swoje studia, dlatego całkiem spora liczba młodych ludzi wyjechała za nauką w czasie czternastego wieku. Dwieście lat później również bardzo duża grupa naszych rodaków wyjeżdżała do ziemi świętej – te podróże były organizowane tylko z myślą o arystokracji. Pierwszy polski przewodnik turystyczny został wydany w tysiąc sześćset czwartym roku – „Pielgrzym Polski albo krótkie Rzymu i miast pomniejszych opisane”, którego autorem jest Adam Jarzębski. W Polsce, tak jak w całej Europie powstało bardzo dużo miejscowości uzdrowiskowych w dziewiętnastym wieku. Kolejnym wielkim dziełem w historii Polskiej turystyki jest książka „O ziemorództwie gór dawnej sarmacji a później Polski”, którą napisał Stanisław Staszic – książka ta dotyczy wypraw po Tatrach, które autor odbył niewiele wcześniej. W tysiąc osiemset sześćdziesiątym siódmym roku powstał „Sokół”, czyli pierwsze Polskie Towarzystwo Gimnastyczne.

Turystyka w czasach nowożytnych

Wiele dziedzin życia człowieka rozwija się wraz z upływem czasu. To na pewno dotyczy turystyki, ponieważ wiek (zwłaszcza) dziewiętnasty i dwudziesty to najlepszy moment rozwoju tej gałęzi gospodarki! Do tego momentu wycieczki różnego rodzaju były podejmowane przede wszystkim przez szeroko rozumianą elitę społeczną, ponieważ wszelkie podróże były bardzo drogim przedsięwzięciem. Ponieważ jest w dziewiętnastym wieku obniżono koszty codziennego życia, skrócono średni czas pracy, rozwinięto środki transportu, wielkiemu rozwojowi uległa również urbanizacja oraz przemysł cały charakter turystyki nabrał zupełnie innego wizerunku. Poza najważniejszą sprawą cenową podróże były bardziej osiągalne również przez to, że były krótsze i bardziej wygodne. Pierwsza linia kolejowa została udostępniona ludziom w Wielkiej Brytanii w tysiąc osiemset dwudziestym piątym roku. Koniec wieku oznaczał bardzo szeroko rozprzestrzenioną sieć kolejową na terenie całej Europy. Ponadto w tysiąc osiemset czterdziestym pierwszym roku założono pierwsze biuro podróży – również w Anglii, jego założycielem był Thomas Cook. Wtedy ludzie najczęściej wykazywali zainteresowanie wycieczkami do historycznych miejsc, takich jak Rzym, Egipt lub Wenecja. Podróżnicy również bardzo często interesowali się wyprawami górskimi (które popularne są do dziś), w obszary nadmorskie oraz do różnego rodzaju uzdrowisk.

Turystyka siedemnastowieczna i osiemnastowieczna

Piętnasty i szesnasty wiek to czas, gdy wielu wybitnych podróżników podejmowali tak zwane Wielkie Wyprawy Geograficzne – Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę w ramach jednej z nich. Jednak dopiero w siedemnastym stuleciu wszelkie wycieczki zaczęły być traktowane trochę bardziej poważnie – bez względu na to, czy ich cele miały charakter poznawczy, religijny, wypoczynkowy czy zdrowotny. Jeżeli ktoś chciał pojechać gdzieś dalej najczęściej jeździł za pomocą powozów z zaprzęgniętymi końmi. W tej sposób powstały linie dyliżansowe, dzięki czemu ludzie posiadający zwierzęta i sprzęt mogli zarabiać na tym całkiem ładne pieniądze. Bardzo ważnym wydarzeniem turystycznym tego okresu były tak zwane Grand Tour – chodziło o podróże podejmowane przez młodych Anglików na kontynent. W tym przedsięwzięciu wzięło udział aż około dwudziestu tysięcy arystokratów. Te wycieczki rzadko trwały mniej niż sześć miesięcy – najczęściej trwały nawet kilka lat! Wtedy również powstał alpinizm dzięki wspinaczkom górskich podejmowanym przez tych podróżników. Z czasem niektóre osady pasterskie przybrały postać ośrodków turystyki górskiej przez bardzo duże zainteresowanie angielskich arystokratów. Dobrym tego przykładem są takie miejsca jak Charmonix, Zermatt lub Grindelwald. Szczyt Alp został zdobyty w tysiąc siedemset osiemdziesiątym szóstym roku.

Okres średniowiecza i renesansu

Ponieważ średniowiecze oznaczało duży zastój w całej gospodarce zarówno kultura, jak i turystyka były po części zatrzymane. Jednak jeżeli były podejmowane jakiekolwiek czynności w tych kierunkach ich najważniejszych celem, zarówno dosłownym jak i pośrednim była szeroko rozumiana religia. Dlatego najczęściej podróżnicy to byli chrześcijanie, którzy chcieli pojechać do najważniejszych miejsc dla swojego wyznania – chodzi oczywiście o Ziemię Świętą, Rzym oraz grób apostoła Jakuba który znajduje się w Santiago de Compostela. Wprawy również dotyczyły przedstawicieli innych wyznań, takich hindusi, buddyści, Żydzi oraz muzułmanie, jednak w ich wypadku najważniejszą sprawą był handel – jedynie podróże były możliwością podjęcia relacji handlowych z innymi narodami. W tamtych czasach niektórzy również decydowali się na wyprawy ze względów naukowych, ponieważ Uniwersytetów było bardzo niewiele. Oznacza to, że podjęcie edukacji najczęściej wiązało się z wyjazdem do bardzo odległego kraju. Jednak w tamtych czasach niektóre wyprawy zapisały się do historii – najczęściej były one podejmowane przez pojedynczych podróżników. Bez wątpienia największym wydarzeniem turystycznym renesansu była wyprawa Krzysztofa Kolumba do Indii, gdzie odkrył Amerykę w tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym drugim roku.

Najstarsza historia turystyki

Starożytność to bez wątpienia okres największego rozwoju człowieka, ponieważ w tym okresie przeszedł on z życia polegającego na zbieractwie i łowiectwie do bardziej przedsiębiorczych działań mających na celu przetrwanie. Wtedy również my jako ludzie rozwijaliśmy swoje kreatywne zdolności, zajmowaliśmy się kulturą oraz innymi przedsięwzięciami których celem było lepsze poznanie istoty ludzkiej na miarę możliwości tamtych czasów. O turystyce w postacie podróży po raz pierwszy usłyszeliśmy w starożytnym Egipcie. Celem różnego rodzaju wypraw poza wojnami były najczęściej obchody religijne, które wymagały obecności ludzi w danym miejscu. Turystyka wtedy mimochodem polegała również na zachwycaniu się otoczeniem, tworzonym nie tylko przez naturę, ale również przez dzieła ludzkie – dobrym przykładem są oczywiście piramidy. Podobnie rzecz miała się w przypadku starożytnej Grecji – wtedy najczęściej występującym celem wszystkich podróży były wszelkie świątynie Zeusa, świątynie innych bóstw oraz wyrocznia w Delfach. Ponieważ wtedy jeszcze drogi nie istniały wszelkie podróże oznaczały morską wyprawę. Bez wątpienia podróżnicy czuli się zdecydowanie bezpieczniej w czasach starożytnego Rzymu, gdzie po pierwsze drogi już były budowane; po drugie bezpieczeństwo podróżników było prawnie określone.

Badania dotyczące turystyki

Turystyka jest interesująca nie tylko dla osób planujących różnego rodzaju wycieczki które mają swoje określone cele. Turystyka jako zjawisko samo w sobie wzbudza zainteresowanie na bardzo wielu polach oraz dziedzinach w ludzkim życiu. Dlaczego tak jest? Ponieważ ma ona bardzo złożoną i wielowątkową charakterystykę – oznacza to, że badacze zajmujący się naprawdę wieloma różnymi dziedzinami nauk są bardzo zainteresowani tym zjawiskiem. Każdy z nas już wie, że turystyka jest świetnym narzędziem do odbudowania swoich sił fizycznych oraz psychicznych możliwości. Turystyka ma również bardzo duży wpływ na kształtowanie osobowości człowieka oraz daje mu szerokie pojęcie dotyczące otaczającego nas świata. Na turystykę można również spojrzeć pod kątem gospodarki – gdyby nie ona nie byłoby wielu usług turystycznych, które mają bardzo istotny wpływ na gospodarkę danego regionu. Turystyka jest bardzo interesującym zjawiskiem dla bardzo szerokiej gamy badaczy bardzo różnych dyscyplin naukowych, takich jak geografia, psychologia, socjologia, pedagogika, ekonomia, antropologia, historia, prawo, architektura (chodzi przede wszystkim o architekturę krajobrazu), urbanistyka, ochrona środowiska, medycyna, etyka i tak dalej. Jak widać chodzi nie tylko o przestrzeń i ekonomię, ale również inne nauki.